การเคลื่อนที่ และการก้าวย่างของมวยไทยเป็นอย่างไร

การเคลื่อนที่ และการก้าวย่างของมวยไทยเป็นอย่างไร

การเคลื่อนที่ของมวยไทย

นอกจากศิลปะการใช้ หมัด เท้า เข่า ศอก แล้วการเคลื่อนที่ หรือการเคลื่อนไหว เป็นพื้นฐานของการใช้แม่ไม้มวยไทย ทั้งการรุกและการรับ โดยการเคลื่อนที่ในการฝึกมวยมีดังนี้

1) การรุกและถอยเป็นเส้นตรง

การรุกหรือถอย แบบเดินหน้าหรือถอยหลังโดยการลากเท้า คือ ถ้ารุกไปข้างหน้า ก็เดินหน้าและให้เท้าหลังลากตามเป็นจังหวะ โดยอาจยกเท้าหรือไม่ก็ได้ ในขณะที่เวลาถอย ก็ใช้แรงส่งจากเท้าหน้า ให้เท้าหลังก้าวออกไป แล้วเท้าหน้าก้าวตามเป็นจังหวะ โดยอาจยกเท้าหรือไม่ก็ได้

การรุกหรือถอย แบบสลับมือเท้า คือ การรุกที่มีการสลับมือและเท้าตามข้อ 1) และถอยสลับมือและเท้าตามข้อ 1) เมื่อฝึกได้อย่างมีทักษะแล้ว ใช้เดินรุกสลับเท้าและถอยสลับเท้าให้คล่องแคล่ว จะช่วยให้นำไปใช้ในการฝึกทักษะขั้นสูงต่อไป

2) การรุกและถอยฉาก

การรุกเป็นมุมฉาก คือ การเพิ่มจากการรุกธรรมดาโดยใช้เท้าที่ไม่ถนัดตั้งนำ เท้าที่ไม่ถนัดไปข้าง เท้าที่ถนัดส่งตาม ต่อจากนั้นใช้เท้าที่ไม่ถนัด ลากออกไปด้านข้าง ส่งเท้าที่ถนัดตามไปอยู่ด้านหน้าเท้าที่ไม่ถนัด ลักษณะการเคลื่อนที่เป็นลักษณะอยู่ในมุมฉาก ดังนี้

การรุกฉากขวาแบบธรรมดาจากการตั้งท่าขวานำ

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 รุกไปด้านหน้าในท่าธรรมดา

– จังหวะที่2 ก้าวเท้าขวาฉากไปทางขวาเล็กน้อย

– จังหวะที่ 3 ก้าวเท้าซ้ายฉากไปทางขวาโดยให้เท้าซ้ายไปอยู่ข้างหน้าเท้าขวา

การรุกฉากซ้ายแบบรุกเท้าสลับจากการตั้งท่าขวานำ

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 รุกไปด้านหน้าแบบรุกธรรมดา

– จังหวะที่2 ก้าวเท้าซ้ายฉากไปทางซ้ายเล็กน้อย

– จังหวะที่ 3 ชักเท้าขวาฉากตาม ให้อยู่ด้านหน้าเท้าซ้าย

การถอยฉาก คือ การถอยเพื่อต้องการให้ตำแหน่งของการตั้งท่าเปลี่ยนทิศทางไม่ให้เป็นเป้าหมายของคู่ต่อสู้ในขณะรุก สามารถถอยฉากได้ดังนี้

ฉากขวาจากการตั้งท่ามือซ้าย เท้าซ้ายอยู่หน้า

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 ถอยไปด้านหลังโดยการถอยแบบเท้านำเท้าตาม

– จังหวะที่2 ก้าวเท้าขวาฉากไปทางด้านขวา

– จังหวะที่ 3 ก้าวเท้าซ้ายเฉียงไปทางขวาให้

ไปอยู่หน้าเท้าขวา ฉากขวา (ไม่ต้องถอย) จากการตั้งท่ามือซ้ายอยู่หน้า

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 ก้าวเท้าขวาฉากไปทางขวาเพียงเล็กน้อย

– จังหวะที่2 ชักเท้าซ้ายเฉียงไปทางขวา ให้มาอยู่หน้าเท้าขวา การตั้งท่าเท้าซ้ายนำ

ฉากซ้ายจากการตั้งท่ามือซ้าย เท้าซ้ายอยู่หน้า

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 ถอยไปข้างหลังแบบเท้านำเท้าตาม

– จังหวะที่2 ก้าวเท้าซ้ายฉากไปทางด้านซ้าย

– จังหวะที่ 3 ชักเท้าขวาถอยหลังให้ไปอยู่หลังเท้าซ้ายในลักษณะการตั้งท่าซ้ายนำอยู่หน้า

ฉากซ้าย (ไม่ต้องถอย) จากการตั้งท่ามือซ้าย เท้าซ้ายอยู่หน้า

วิธีฝึก

– จังหวะที่ 1 ก้าวเท้าซ้ายเฉียงไปทางซ้ายเล็กน้อย

– จังหวะที่2 ชักเท้าขวาไปข้างหลังเท้าซ้ายให้มาอยู่ในลักษณะการตั้งท่าแบบซ้ายนำ

3) การเคลื่อนที่เป็นวงกลม

การเคลื่อนที่เป็นวงกลม คือ การเคลื่อนที่โดยใช้การรุกและการถอยแบบการเคลื่อนที่ของแบบเท้าธรรมดา ในลักษณะเท้านำเท้าตาม ที่เคลื่อนที่ไปด้านหน้า ด้านหลัง ไปทางซ้าย หรือไปทางขวา

การเคลื่อนที่ตามแนวรอบวงกลม การเคลื่อนที่แบบนี้ให้เคลื่อนที่ตามคู่ต่อสู้ไปเป็นวงกลม ถ้าจะรุกหรือถอยให้ใช้แบบการรุกและถอยแบบธรรมดา คือ ใช้แบบเท้านำเท้าตาม หรือจะใช้การรุกแบบเท้าสลับก็ได้ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับโอกาสของการเคลื่อนที่

การเคลื่อนที่ไปทางซ้าย หรือทางขวา การเคลื่อนที่แบบนี้เป็นการเคลื่อนที่โดยมีคู่ต่อสู้เป็นแกนกลาง

การก้าวย่าง

การก้าวย่าง คือ การเดินหรือลากเท้านั่นเอง ใช้ในโอกาสทั้งรุกและถอย ลักษณะการก้าวย่างในมวยไทยนั้น คือ การยกเข่าขึ้นสูงพร้อมทั้งยกแขนขึ้นเป็นแนว การยกเข่าขึ้นให้ติดกับศอกหรือเกือบติดกับศอก เข่าที่ยกนั้น อาจยกก่อนแล้วลากเท้า การเคลื่อนที่ลักษณะดังกล่าวนี้เรียกว่า “การก้าวย่าง” บางครั้งอาจลากเท้าไปข้างหน้าก่อนยกเข่าขึ้น

ในบางโอกาสอาจถอยแล้วยกเข่าเกือบติดศอกก็ได้ การที่ยกเข่าขึ้นติดศอกเป็นการป้องกันคู่ต่อสู้ บางครั้งอาจทำสลับกันได้ ทั้งด้านซ้ายนำและขวานำ

การย่างสามขุม คือ การเดินจุด 3 จุด โดยการเปลี่ยนตำแหน่งของเท้า การเดินให้กำหนดจุดที่ใช้ในการเปลี่ยนตำแหน่งของเท้า เช่น เท้าซ้ายอยู่ข้างหน้า ให้เปลี่ยนไปเป็นอยู่ข้างหลัง กล่าวคือ เป็นการเปลี่ยนเหลี่ยมของร่างกายนั่นเอง การย่างสามขุมให้ชำนาญนั้นจะต้องฝึกการย่ำ การก้าวย่าง และการย่างสามขุม ทั้งนี้ การกระทำดังกล่าวอาจป้องกัน หลบหลีก บางครั้งใช้ในการรับหรือการรุกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การย่างสุขเกษม คือ การก้าวย่าง หรือการเคลื่อนที่ โดยการก้าวเท้าออกไปด้านนอกตัว พร้อมกับการยกตัวใช้มือปัดลงมาข้างล่าง ในขณะที่อีกมือหนึ่งยกขึ้นระดับใบหน้า เพื่อป้องกันอาวุธ ส่วนที่ปัดลงมา ใช้ในกรณีที่คู่ต่อสู้ถีบมาหาเรา ให้ใช้มือปัดป้องกัน ส่วนมือที่อยู่ข้างบน ก็ใช้ป้องกันอาวุธได้ ทั้งนี้ ในการกระทำนั้นจะต้องบิดสะโพกตามไปด้วย พร้อมกับปัดมือล่างให้ผ่านลำตัว ส่วนเท้าเคลื่อนที่ก้าวไปพร้อมกับการปัดมือผ่านลำตัว การย่างสุขเกษม